Vergelijk jezelf niet met anderen

Vergelijk jezelf niet met anderen. Een veelgebruikt advies dat ik in het verleden vaak hoorde als ik me weer eens druk maakte om mijn eigen hockeyniveau ten opzichte van concurrenten.

Je telt de plekken in de selectie en begint al snel te rekenen: waar sta ik ten opzichte van meiden op dezelfde posities? Hoeveel kunnen er uiteindelijk mee? Waarom zou de coach voor mij kiezen, of voor de ander? Juist daarom voelde het advies om jezelf niet te vergelijken onbewust onwijs tegenstrijdig. Jarenlang heb ik daartegen gevochten.

In 2016 viel ik af voor het jeugd-WK in Chili. Achteraf een onwijs vormend moment, nu alweer tien jaar geleden. De strijd met mijn eigen gedachten, twijfels en onzekerheden had niet alleen zijn tol geëist op mijn performanceniveau, maar zeker ook op mijn plezier. Ik lees nu terug dat ik mijn plezier destijds een cijfer 4 gaf. Die arme 18-jarige meid van toen…

Ik besloot dat het genoeg was en belde direct een nummer dat ik had gekregen via mijn oud-trainster (en later teamgenoot bij Oranje). Marco Hoogerland, bekend van het boek Zweet, gaf aan dat hij het druk had. Dat kon niet — ik moest nu aan de slag. Hij koppelde mij aan Wietske Idema. ‘Die is ook heel goed’, werd mij verteld. Nog diezelfde week gingen Wietske en ik aan de slag. Achteraf kan ik zeggen dat ik mezelf onwijs dankbaar ben voor dat moment van actie, waarop ik mezelf gunde om hulp te vragen.

We zijn nu tien jaar verder en twee weken geleden bracht Wietske haar boek uit: Lieve mensen winnen niet. In het boek neemt ze veelgebruikte clichés in zowel de topsport als het bedrijfsleven onder de loep. Een van die clichés is — het zal je niet verrassen — vergelijk jezelf niet met anderen.

In dit hoofdstuk spreekt de 18-jarige Renée van toen en volg je de zoektocht van onzekerheid en twijfel naar eigen regie en overtuiging. Ik leerde vergelijken te omarmen, maar niet met de wens om de ander te zijn. De focus kwam te liggen op mijn eigen, unieke kwaliteiten. Ik leerde dat ik door volledig mezelf te zijn uiteindelijk het meeste kon toevoegen aan de teams waarin ik speelde — en dat dit niet alleen mijn niveau, maar ook mijn plezier versterkte. Ik leerde eigen regie en autonomie te pakken binnen een toch vrij gereguleerd topsportleven.

Waar ik aan het begin van mijn carrière vaak hoorde dat er wel potentie zat, maar dat die er door selectiedruk en prestatiedruk niet volledig uitkwam, of dat ik goed in het team lag maar mezelf meer moest laten zien, hoorde ik richting de Spelen van Parijs — acht jaar na mijn start met Wietske — het tegenovergestelde. Ik ging mee omdat ik stabiel presteerde onder de grootste druk en in mijn kracht stond met mijn verbindende rol in het team. Voor mij zaten in die woorden het ultieme resultaat van mijn persoonlijke groei in al die jaren topsport.

Tijdens de boekpresentatie van Wietske las ik een klein stukje voor van die 18-jarige hockeyster, met grote dromen maar met nog zoveel te leren. Het was even slikken om mijn struggles van toen zo zwart op wit terug te zien. Heel even was ik weer daar, in een tijd waarin ik bang was dat het allemaal niet zou lukken. Des te trotser ben ik op de stappen die ik sindsdien heb gezet, op de keuze om destijds met hulp aan mezelf te werken en op dat meisje dat durfde te dromen.

Ik gun iedereen een Wietske. Iemand die spiegelt, je scherp houdt, je aannames en vooroordelen blijft toetsen en je leert steeds dichter bij jezelf te komen. Worden wie je bent (Nietzsche) — heeft mij altijd aangesproken.

👉 Lieve mensen winnen niet is te bestellen via lievemensenwinnenniet.nl

Photo: Anne Veenendaal